Biuro prasowe

W debacie publicznej wokół projektu zapisów dotyczących odbudowy populacji owadów zapylających pojawiło się wiele emocji, uproszczeń i nieprecyzyjnych interpretacji. Jak podkreśla dr Anna Gajda z Instytutu Medycyny Weterynaryjnej SGGW, dyskusja o relacjach między pszczołą miodną a dzikimi zapylaczami powinna opierać się na wiedzy naukowej, a nie na alarmistycznych hasłach. 

– Ochrona dzikich owadów zapylających nie oznacza walki z pszczołą miodną ani likwidacji pszczelarstwa. To znacznie bardziej złożony problem, dotyczący równowagi w ekosystemie, sposobu użytkowania środowiska oraz skali oddziaływania człowieka na przyrodę – mówi dr Anna Gajda z SGGW. 

Impulsem do publicznej dyskusji stał się opublikowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska roboczy materiał przygotowany w ramach prac nad Krajowym Planem Odbudowy Zasobów Przyrodniczych. Dokument odnosi się do wdrażania unijnych przepisów dotyczących odbudowy zasobów przyrodniczych, w tym do działań służących poprawie stanu populacji owadów zapylających. To właśnie w tym kontekście pojawiły się w przestrzeni publicznej komentarze sugerujące, że pszczoła miodna została uznana za zagrożenie dla środowiska. 

Zdaniem ekspertów tak sformułowany przekaz jest nadmiernym uproszczeniem. Przedmiotem dyskusji nie jest bowiem sama obecność pszczoły miodnej w środowisku, ale możliwy wpływ intensywnej gospodarki pasiecznej na populacje dzikich zapylaczy w określonych warunkach przyrodniczych. 

– W nauce od dawna analizuje się zależności między hodowlaną pszczołą miodną a dzikimi zapylaczami. Nie chodzi o przeciwstawianie tych grup, lecz o zrozumienie, w jakich warunkach i przy jakiej skali presji może dochodzić do konkurencji o zasoby pokarmowe czy pogorszenia warunków funkcjonowania bardziej wrażliwych gatunków dzikich owadów – wyjaśnia dr Anna Gajda. 

Ekspertka podkreśla, że pszczoła miodna ma ogromne znaczenie dla rolnictwa, produkcji żywności i gospodarki, ale nie jest jedynym gatunkiem odpowiedzialnym za zapylanie. Równie istotną rolę pełnią dzikie pszczoły, trzmiele, muchówki i inne owady, których liczebność w wielu miejscach wyraźnie spada. Ochrona tych populacji jest więc elementem troski nie tylko o przyrodę, lecz także o stabilność systemów produkcji rolnej. 

– Dzikie zapylacze są niezwykle ważną częścią ekosystemów. Ich ochrona nie jest działaniem wymierzonym w pszczelarzy, lecz próbą zachowania różnorodności biologicznej, od której w dłuższej perspektywie zależy również bezpieczeństwo żywnościowe – zaznacza dr Anna Gajda. 

Ważnym elementem całej sprawy pozostaje także status samego dokumentu. Opublikowany materiał ma charakter roboczy i został przedstawiony na etapie prekonsultacji. Nie jest to ostateczna wersja planu ani obowiązujące prawo. Oznacza to, że przed przyjęciem konkretnych rozwiązań przewidziane są konsultacje społeczne oraz możliwość zgłaszania uwag przez zainteresowane środowiska, w tym pszczelarzy, rolników, naukowców i organizacje branżowe. 

W ocenie ekspertów właśnie ten etap powinien być przestrzenią rzeczowej rozmowy o tym, jak pogodzić ochronę zasobów przyrodniczych z realiami polskiego pszczelarstwa oraz potrzebami rolnictwa. 

– Największym zagrożeniem w tej debacie jest dziś nie sama różnica stanowisk, ale język skrajnych uproszczeń. Potrzebujemy spokojnej, eksperckiej rozmowy o faktach: o kondycji dzikich zapylaczy, o roli pszczoły miodnej i o tym, jak projektować rozwiązania, które będą jednocześnie racjonalne przyrodniczo i akceptowalne społecznie – podkreśla dr Anna Gajda. 

Dyskusja o zapylaczach dotyczy więc nie wyboru między pszczołą miodną a dzikimi owadami, lecz poszukiwania takiego modelu ochrony przyrody i prowadzenia gospodarki pasiecznej, który pozwoli zachować równowagę ekologiczną. To temat wymagający precyzji, wiedzy i odpowiedzialności - zwłaszcza wtedy, gdy staje się przedmiotem szerokiej debaty publicznej.